و سفتى ، تاريكى شب ، نارواجى پول . لولا - بمعنى براى چه ؟ در توبيخ و سرزنش . مبلسون - از ابليس بمعنى آنكه بىخير و خاصيّت بوده ، شكست خورده و محروم شده بود . از رحمت محروم شده بود ، بيچاره و سرگردان بود ، دابر - گذشته ، اصل و ريشه ، آخر و دنباله . ترجمه : 40 به بتپرستان بگو : اگر بدين خود راست گفتاريد چه مى - پنداريد و به خود چه گمان مىبريد چون گرفتارى خداوندى بر سرتان آيد و يا رستاخيزتان برسد آيا به ديگرى جز خدا مىزاريد ؟ 41 البتّه كه او را مىخوانيد و اگر بخواهد و بسرنوشتتان بود ز اندوه آنچه بناليد آسوده تان كند و آن را كه انباز خدا كرديد فراموش كنيد . [ اى محمّد از سرگذشت مردم در گذشته به - يادشان آر كه ] 42 پيامبرانى به مردم پيش از تو فرستاديم [ چون سر به فرمان نشدند ] به زيان جان و مال گرفتارشان كرديم تا شايد فروتنى كنند . 43 پس تا رسيدن سختى ما به خود نيامدند كه دلهاشان سنگين بود و ديو كارشان به چشمشان بياراست . 44 و چون آنچه پيامبران بيادشان دادند فراموش نمودند درهاى همه چيز بروىشان گشوديم تا به آنچه ميرسيد خوشدل بودند [ و سرگرم نعمت و خوشى زندگى شدند ] و بناگهان گرفتارشان كرديم كه بيچاره و نااميد بماندند ، 45 و دنباله ى كار ستمكاران بريده شد ، پس ستايش ويژه ى خداى پروردگار جهانيان است [ كه ستمكاران نابود كند و مؤمنان آسوده بدارد ] . سخن مفسّرين : « أرَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّه » . 4 - مفسّرين از زجّاج نقل كردند يعنى آيا مىبينيد اگر بشما برسد عذاب خدا ، و فراء گفته است : يعنى آيا خود را چگونه مىبينيد اگر عذاب برسد ، كه بگفته ى زجّاج كلمه ى « كم » معنى ندارد ، و فقطَّ براى فهماندن معنى جمع وعده است ، مثل كاف ذلك ، كه بمعنى خطاب نيست ، و بگفته ى فرّاء اين كلمه ضمير خطاب تاكيدى است و مفعول دوم براى رأيت و قاريهاى مدينه « أرَأَيْتَكُمْ » را با تخفيف همزه ى دوّم خوانده‌اند يعنى ميان همزه و الف طورى تلفظ كرده‌اند كه بگفته ى خودشان مزه و طعم همزه بالف داده‌اند و